Πέμπτη 20 Μαΐου 2021

 

Κριτική προσέγγιση

Στο βιβλίο

«ΑΛΚΗΣ ΘΡΥΛΟΣ-ΚΡΙΤΙΚΗ (ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ, ΠΟΙΗΣΗ,ΔΟΚΙΜΙΟ 19445-1965)»

εκδόσεις ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΣΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ ΟΥΡΑΝΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: KΩΣΤΑΣ Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΕΡΕΥΝΑ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΘΑΝΑΣΗΣ Θ. ΝΙΑΡΧΟΣ

 

Γράφει η Χρυσοβαλάντου Τσιρώνη (Βάλη Τσιρώνη)

Η Χρυσοβαλάντου Τσιρώνη (Βάλη Τσιρώνη) είναι εισαγγελέας (νομικός) και λογοτέχνης. Είναι Υπεύθυνη ηλεκτρονικής ύλης του περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών Λογοτεχνίας (υπό την αιγίδα της Ουνέσκο), Διευθύντρια του διεθνούς λογοτεχνικού περιοδικού NOVELTY WAVE (που εκδιδόταν από την ΟΥΝΕΣΚΟ στο Παρίσι) εως το 2012. Από το 1993 μέλος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Συγγραφέων και Δημοσιογράφων Τουρισμού) κ έχει βραβευτεί με πολλά διεθνή κ ελληνικά βραβεία λογοτεχνίας καθώς και από την Ακαδημία Αθηνών.

 



Ολοκλήρωσα πριν από λίγο το βιβλίο ««ΑΛΚΗΣ ΘΡΥΛΟΣ-ΚΡΙΤΙΚΗ (ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ, ΠΟΙΗΣΗ,ΔΟΚΙΜΙΟ 19445-1965)» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΣΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ ΟΥΡΑΝΗ. Μια εικοσαετία περίπου κριτικών κειμένων του Άλκη Θρύλου (Ελένης Ουράνη) μαζεμένα σε ετούτον τον καλαίσθητο τόμο των 400 περίπου σελίδων που συμπεριλαμβάνει και τον εξαιρετικότατο πρόλογο του Κώστα Παπαγεωργίου.

Κείμενα κριτικών απόψεων σύντομα ή και μη του Άλκη Θρύλου δοσμένα με το λιτό ύφος και την άτεγκτη ματιά του, χωρισμένα σε 3 ενότητες προσεχτικά. Μια για το πεζογράφημα, άλλη για το δοκίμιο και μια τρίτη για την ποίηση. Η αλήθεια είναι πως ο διαχωρισμός αυτός είναι ιδιαίτερα βολικός για τον αναγνώστη που μπορεί να περιηγηθεί εντός τους όπως εκείνος το επιθυμεί, κατά ενότητα, ανακατεμένα ή και μη.

Αλλά όπως γράφει ο ίδιος ο Άλκης θρύλος στην κριτική του για το βιβλίο της Νέλλη Θεοδώρου «Η ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΣΤΟ ΑΝΑΜΟΡΦΩΤΗΡΙΟ»

 

«δεν επιβάλλει σιγή σε όλες τις αμφιβολίες μου, δεν με κερδίζει ακόμη ανεπιφύλακτα…»

(ο.π., σελ. 191)

 

Κι αυτό όχι γιατί δεν είναι φροντισμένα τα κείμενα, όχι γιατί δεν έκαναν καλή εργασία οι επιμελητές και οι ερευνητές της έκδοσης. Αλλά διότι οι ίδιοι οι ερευνητές, αμέλησαν ηθελημένα κάτι ουσιαστικό: δεν παραθέτουν πουθενά το έντυπο στο οποίο είναι δημοσιευμένο το κάθε κριτικό σημείωμα, την ημερομηνία δημοσίευσης και λοιπά. Απαράβατος κανόνας μιας ορθής αναδίφησης και ανέλκυσης τέτοιων κειμένων όταν τα παραθέτουμε στον αναγνώστη. Έτσι αποκτούν την εγκυρότητα του αυθεντικού και του αυτούσιου τεκμήριου για τον αναγνώστη και μπορεί να τα χρησιμοποιήσει στην έρευνα του ως παραθέματα και ο μελλοντικός ερευνητής.

Και λέω απαράβατος κανόνας, διότι έτσι εγείρεται εκείνη η μικρή φωνούλα εντός του υποψιασμένου αναγνώστη που του λέει πώς «πώς ξέρουμε ότι είναι αυθεντικά? Πώς ξέρουμε ότι όντως αυτά είναι που δημοσιεύτηκαν σε κάποιο έντυπο κι όχι πειραγμένα, αλλαγμένα, πιθανόν με προσθήκες ολόκληρων κριτικών, πιθανόν με αλλαγμένα προς το θετικότερο κοιτάγματα, για να ευνοηθεί κάποιος περισσότερο ή να πέσει σε δυσμένεια κάποιος άλλος?»

Ενώ όταν υπάρχει το παράθεμα που παραπέμπει στο έντυπο στο οποίο βρίσκεται τυπωμένο κάθε κριτικό σημείωμα, με τη χρονολογία, την αναφορά στη σελίδα κλπ, τότε μπορούμε να ανατρέξουμε και να κάνουμε τον έλεγχο μας όταν υπάρχει αμφιβολία. Τώρα δεν μπορούμε. Και καθόλου πειστική δεν είναι η απάντηση του Θανάση Νιάρχου στο τέλος του βιβλίου που γράφει πως αυτό το έκανε διότι


«αποβλέπει να ξετυλίξει μπροστά στα μάτια του αναγνώστη ένα πανόραμα της λογοτεχνίας για μια εικοσαετία, ενώ θα είναι μια ευτυχής σύμπτωση όταν ανακαλείται η εικοσαετία αυτή, η ανάκληση να γίνεται μέσα από ονόματα και τίτλους βιβλίων, να μη χρειάζονται δηλαδή οι συγκεκριμένες χρονολογίες, αλλά μόνο η ίδια η χρονική περίοδος της εικοσαετίας.»

(ο.π., σελ 395)


Διαβάζοντάς το αυτό νόμιζα πως κάποιος με περιγελά, κάποιος κάνει πλάκα με το σοβαρό αναγνώστη, δεν μπορεί αλλιώς να το γράφει αυτό ένας άνθρωπος που ασχολείται με την έρευνα. Το πρώτο πράγμα που μαθαίνει κανείς όταν ξεκινά να ερευνά από τους δασκάλους του ή και από μόνος του, είναι αυτό ακριβώς. Η ακριβής παράθεση (σελίδα, έντυπο, συγγραφέας, χρονολογία κλπ) για να είναι άρτια όσα γράφει. Κι αν δεν ήθελε να κουράσει τον αναγνώστη, θα ήταν ασφαλώς βολικό ένα παράρτημα με τις παραθέσεις αυτές. Τώρα έτσι εριγμένα ατάκτως που είναι όλα στο βιβλίο, κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι είναι τα αυθεντικά του Άλκη Θρύλου, ούτε και να χρησιμοποιήσει το βιβλίο αυτό ως παράθεση (ως αναφορά) σε κάποιο βιβλίο του, άρθρο του, επιστημονικό συνέδριο, δοκίμιο ή μελέτη λογοτεχνική.

Είναι κρίμα αλήθεια τόσος κόπος και τόση έρευνα σε περιοδικά για μια εικοσαετία για να ανασυρθούν και να παρουσιαστούν τα κείμενα του Άλκη Θρύλου στο κοινό, να μην αρτιώνεται και να παραδίδεται λειψή και να γεμίζει αμφιβολίες τον αναγνώστη. Ήταν άραγε τόσο κουραστικό να γίνει η επιμέλεια των παραθεμάτων αυτών ή ήταν άραγε τόσο αδύνατο διότι δεν....? Αναρωτιέμαι.







*******


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου